U bent hier: Radar en bliksemdetectie » Veelgestelde vragen » over de radar
Veelgestelde vragen over de weerradar
Waarom een radar installeren te Wideumont?
De radar staat op het plateau van Recogne, op een hoogte van 535m boven zeeniveau. De toren is 50m hoog, zodat de antenne zich op 585m bevindt. Deze plaats is zodanig gekozen, dat de horizon volledig vrij is van obstakels, de zichtbaarheid is dus in alle richtingen optimaal.
De keuze van deze plaats laat ook toe om goede metingen te bekomen van de verschillende rivierbekkens, waarvan het merendeel terechtkomt in de Maas: de Lesse, de Lomme, de Semois, de Ourthe, de Sûre, ... Een betere kennis van de gevallen neerslag in de bekkens van deze rivieren, laat een betere waterbeheersing toe, en een betere voorspelling van hoogwaterstanden en overstromingen.
Welke zijn de gegenereerde beelden?
Neerslagbeeld 240km
Dit basisbeeld wordt gemaakt om de 5 minuten. Het stelt de neerslagintensiteit voor binnen een straal van 240km rondom de radar. Met dit beeld kan de weersvoorspeller de neerslagzones volgen. De reikwijdte van dit beeld is weliswaar 240km, maar een kwantitatieve meting van de neerslagintensiteit is slechts mogelijk binnen een straal van 100km. De plaatsbepaling van de neerslagzones en de ruimtelijke verdeling ervan is overzichtelijk aangeduid. De aangeduide neerslagintensiteiten moeten echter met omzichtigheid worden gebruikt, want zij kunnen beïnvloed worden door een meetfout.
Het volgende beeld toont de neerslagverdeling van 21 juli 2009 om 15u30 universele tijd (lokale tijd: 17u30). Het betreft een zeer intense onweerszone. Men kan, in het rood, de zones waarnemen met hoge neerslagintensiteiten, dewelke samengaan met onweders.
Neerslagbeeld 120km
Een neerslagbeeld met een straal van 120km wordt eveneens om de 5 minuten gemaakt. Dit beeld heeft een hogere ruimtelijke resolutie. Het volgende voorbeeld, van 22 juni 2008 om 15u00 universele tijd (lokale tijd: 17u00), toont eveneens de passage van een onweerszone.
Dopplerbeeld 120km
De radar van Wideumont is uitgerust met een Doppler functie. Deze meting laat toe om de radiale snelheid te meten van de neerslag. Met andere woorden; de radar kan meten of de neerslag de radar nadert of er zich van verwijdert. Een dopplerbeeld reikt tot 120km ver en wordt om de 15 minuten aangemaakt. Op het volgende beeld ziet men een neerslagzone die het ganse beeld bedekt. De blauwe zones komen naar de radar toe, en de rode zones verwijderen zich van de radar. De witte zone staat haaks op de verplaatsing van de neerslagzone.
Waarom is de reikwijdte beperkt?
De kromming van de aarde is de voornaamste reden van de beperkte reikwijdte. In eerste instantie kan men aannemen dat de radarstraal een rechtlijnig traject volgt. Door de kromming van de aarde, zal de radarstraal een toenemende hoogte boven het oppervlak hebben. Dus hoe groter de afstand tot de radar, hoe hoger de meting gebeurt. Op een zekere afstand zal de radarstraal zich op een zodanige hoogte bevinden, dat deze boven de ontstane neerslag meet. Deze meethoogte beperkt de reikwijdte van de radar.
In werkelijkheid volgt een radarstraal geen rechtlijnig traject, maar een licht naar beneden gebogen kromme. Dit komt door de breking van de atmosfeer, de wisselende luchtdruk, temperatuur en vochtigheid. Bij standaard atmosferische condities volgt de radarstraal een traject dat minder gebogen is dan de aardkromming. De bovenstaande verklaring blijft dus geldig in een standaard atmosfeer.
De reikwijdte is ook afhankelijk van het type neerslag. Motregen die ontstaat op lage hoogte, kan slechts tot op enkele tientallen kilometer van de radar worden gedetecteerd. Daarentegen kunnen onweerscellen een hoogte bereiken van 10km, en zij kunnen dus worden waargenomen op zeer grote afstand. De reikwijdte van de radar te Wideumont is 240km voor wat betreft de detectie van onweders: dit is een bereik van Oostende tot Straatsburg, en van Troyes tot Dortmund!
Op de kaart hieronder staan de radars gemarkeerd van Wideumont (KMI), Zaventem (Belgocontrol) en Avesnois (Météo-France). De cirkel rond de radars heeft een straal van 100km. Binnen deze straal levert de radar kwantitatief betrouwbare neerslagschattingen.
Toon de locaties van de radars op een grote kaart (Google Maps)
Zijn de beelden altijd juist?
Neen. Zoals bij elk meetinstrument, is ook een weerradar onderhevig aan een aantal meetfouten. Deze fouten leiden vooral tot een over- of onderschatting van de neerslaghoeveelheden. In bepaalde gevallen zal een radar geen neerslag waarnemen, ondanks het bestaan ervan. In andere gevallen zal een radar reflecties waarnemen zonder dat er neerslag is.
Wij zullen ons hierna beperken tot de voornaamste bronnen van meetfouten.
Fouten die te wijten zijn aan de meetmethode van een radar
De weerradar is een vorm van telemeting, dus het op afstand meten van een parameter. Een radar meet de hoeveelheid teruggekaatste energie die uitgezonden werd, en eigenlijk zijn wij geïnteresseerd in de hoeveelheid neerslag aan de grond. De omzetting van gereflecteerde energie naar hoeveelheid neerslag is niet eenvoudig, en geeft aanleiding tot belangrijke fouten. Anderzijds doet de radar metingen op een zekere hoogte boven de grond, zoals te zien op de figuur, en dit is afwijkend van een meting aan de grond.
Grondecho's
Een radarstraal kan bij zijn weg door de atmosfeer worden gehinderd door allerlei obstakels: bomen, torens, elektriciteitsmasten, heuvels, ... Deze voorwerpen geven een radarecho die kan worden geïnterpreteerd als neerslag. Anderzijds zijn regenzones die achter een heuvel liggen gedeeltelijk onzichtbaar, en dit geeft dan aanleiding tot een onderschatting van de hoeveelheid neerslag. De radarsite van Wideumont werd zodanig gekozen dat een minimum aan obstakels aanwezig is. Het merendeel van de tijd zijn enkel grondecho's te zien van een deel van de Hoge Venen, en van de heuvels rond de Maas op Frans grondgebied. Soms zijn zeer veel grondecho's zichtbaar, en dit doet zich voor bij abnormale propagatie van het radarsignaal.
Abnormale propagatie
Bij bepaalde atmosferische condities, volgt de radarstraal een traject dat meer gebogen is dan de kromming van de aarde. Het gevolg hiervan is dat de radarstraal, op een zekere afstand van de radar, de grond zal raken. We zien dan op de beelden zones ontstaan die gelijken op neerslagzones. Deze gevallen van abnormale propagatie doen zich vaak voor bij temperatuursinversies.
Het volgende beeld toont een spectaculair geval van abnormale propagatie. Het beeld is van 8 februari 2008 om 8u45 UT. Een hogedrukgebied strekt zich uit over gans Europa, met een stralende zonneschijn over België. Het radarbeeld toont echter grote zones met radardetecties. Het interpreteren van radarbeelden is een essentieel onderdeel bij het gebruik van deze beelden.
